• Galileo Galileï:

    ‘Je kunt een mens niets leren. Je kunt hem hooguit helpen het in hemzelf te ontdekken.’

  • Dwight Eisenhower:

    ‘Leiderschap is de kunst om iemand anders zover te krijgen iets te doen wat jij gedaan wilt hebben omdat hij het wil doen.’

  • Hendrik Ibsen:

    ‘Een gemeenschap is als een schip; iedereen zou bereid moeten zijn het roer te nemen.’

  • Ryunosuki Satoro:

    ‘Ieder voor zich is een druppel. Samen zijn we een oceaan.’

  • Carl Jung:

    ‘Alles wat ons aan anderen irriteert, kan ons iets doen begrijpen over onszelf.’

Follow us on Twitter

 De vraag is nu: Afschaffen of Afwijken?

Verpleeghuisbewoner wil afwijken van regels, lazen we, dr. Lineke Verkooijen (grondlegger OERmodel) en Trea van der Wijk,  in de kop van deze bijdrage van 10 november 2014 in Zorgvisie. Geprikkeld door deze kop gingen we op zoek naar de regels waarvan de verpleeghuisbewoner wil afwijken. Duidelijk werd dat ouderen beperkt worden door strakke handhaving van regels. Althans volgens deze bijdrage. ‘Ze willen bijvoorbeeld graag wat later opstaan na een slechte nacht of eens extra douchen als ze zich vies voelen’.  Dus blijkbaar valt onder de regels: ‘vroeg opstaan’ en ‘een beperkt aantal douchebeurten’. De vraag is of dit regels zijn of overtuigingen. Regels betreffen voorschriften voor hoe iets moet worden gedaan. Een overtuiging betreft een sterke mening of bijna een ‘geloof’ over hoe iets moet worden gedaan. Van dat laatste hebben we veel binnen de zorgsector. Misschien wel te veel, waardoor een collectief denken ontstaat. Of platter uitgedrukt, iedereen hobbelt achter dezelfde overtuiging aan, waardoor het ervaren wordt als waarheid. Een type ‘waarheid’ die echte verandering helaas vaak in de weg staat.

En om welke beoogde verandering gaat het in dit geval? Dus van welke regels willen verpleeghuisbewoners afwijken? We maken uit de tekst op dat het samenhangt met het vraagstuk van  de eigen regie van bewoners. Voor ons een zeer herkenbaar vraagstuk. Als voorbeeld van een regel wordt in het vervolg van het stuk genoemd dat toiletspullen in voor bewoners afgesloten kastjes worden opgeborgen om schade aan bewoners te voorkomen. Hierdoor wordt de betreffende bewoner belemmerd om op het door haar gewenste tijdstip iets met deze toiletspullen te doen. Met andere woorden, deze regel belemmert eigen regie. Om regels die de eigen regie belemmeren lijkt het bij de gewenste afwijking te gaan. De hier beschreven regel is echter vooral bedoeld om schade aan de bewoners te voorkomen. Vraag is of dat hiermee wordt gerealiseerd. Maar dit type regels hangt samen met de opdracht ‘veiligheid bieden’. Dit heeft dus een andere oorsprong dan de overtuiging dat mensen vroeg zouden moeten opstaan en er een beperkt aantal douchebeurten gegeven kan worden.

Onze ervaring is dat deze overtuigingen inderdaad met de cultuur (zo werken we hier) van een afdeling samenhangen, zoals ook in het stuk wordt aangegeven. De overtuiging dat mensen vroeg zouden moeten opstaan hangt bijvoorbeeld vaak samen met de koffietijd van de zorgprofessionals. Afdelingen waar het de gewoonte is om samen met alle zorgprofessionals om 10.00 uur koffie te drinken, hebben nogal eens de neiging om dan klaar te willen zijn met de hulp bij het opstaan van de bewoners. De overtuiging dat mensen een beperkt  aantal keer zouden kunnen douchen, hangt vooral samen met geld. In veel verpleeghuizen gaat men er van uit dat er hooguit twee keer per week gedoucht kan worden. Dit geldt dan voor elke bewoner. Het maakt niet uit welke indicatie of welk budget is toegekend aan deze bewoner. Dit hangt vooral samen met het veelal ontbreken van duidelijke richtlijnen c.q. kaders voor het organiseren van het primaire proces. De zorgprofessionals hebben zelf vanuit hun overtuigingen ‘regels’ vastgesteld van waaruit ze handelen. ‘Regels’ die vooral de dagindeling betreffen en die bovendien door verpleeghuisbewoners vaak als logisch worden beschouwd. Bijvoorbeeld de ochtenddienst begint om 7.00 uur, dus er kan niet eerder geholpen worden met opstaan. Vandaar dat de verpleeghuisbewoner de regels ook niet wil afschaffen maar er van af wil wijken. Verpleeghuisbewoners zijn in meer of mindere mate afhankelijk van de zorg van deze zorgprofessionals. Zij willen de zorgprofessional niet hinderen in hun handelen. De wens tot afschaffen kan als zodanig gevoeld worden, waardoor deze niet geuit wordt. Afschaffen van dit type ‘regels’ zou namelijk kunnen betekenen dat de zorgprofessional belemmerd wordt in zijn of haar regie op het primaire proces, waaronder de dagindeling. Zorgprofessionals hebben hiermee, in tegenstelling tot de heersende overtuiging, heel veel regelruimte. Tenminste als het gaat om dit type ‘regels’. En die ‘regels’ hebben nu juist zo’n (belemmerende) invloed op de eigen regie van de verpleeghuisbewoner.  

Verpleeghuisbewoners vragen volgens het stuk niet of nauwelijks om af te wijken van de regels die de veiligheid van bewoners waarborgen, zoals bijvoorbeeld medicatieverstrekking die op een bepaald tijdstip moet plaatsvinden. Bij de wens om wel af te wijken gaat het om de regels die het leven van hun eigen leven belemmeren. Dit type regels zou gewoon afgeschaft moeten worden. Met het OERmodel of het model voor Ondersteuning Eigen Regievoering helpen wij organisaties het primaire proces zo in te richten dat het de eigen regie van de verpleeghuisbewoner niet belemmert.

Lineke Verkooijen en Trea van der Wijk

Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.  /  www.oermodel.nl

Build by AnninkStudios based upon a template of Joomla51.com